Η ιστορία κάνει συμβολικές επιστροφές.

Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να πιστέψουμε πως ένας ευρύς χώρος όπως η Μέση Ανατολή και η Μεσοποταμία του «σήμερα» έχει κάποια ομοιότητα με την Μέση Ανατολή και την Μεσοποταμία των πρωτο-ιστορικών χρόνων αν δεν παρουσιάζονταν έμπροσθέν μας όχι κάποιες απλές αναλογίες και ομοιότητες αλλά ένα ανάγλυφο από συμβολικές αναλογίες που έχει όμως ένα και μόνο πραγματικό περιεχόμενο.

Η μάνα της ζωής όλου του κόσμου είναι πάλι στο κέντρο της παγκόσμιας διαμάχης και θέτει «υποψηφιότητα» να γίνει το επίκεντρο ενός νέου και περισσότερο από ποτέ καθολικού παγκόσμιου πολέμου.
Γιατί αυτός ο πιθανός παγκόσμιος πόλεμος θα εμπλέξει πραγματικά όλα τα ουσιαστικά υλικά αυτού του κόσμου, δεν θα είναι μόνον μια διευρυμένη εσωτερική αντιπαράθεση της «δύσης» (ακόμα και της ευρείας «δύσης») που μεταφέρεται και στους «άλλους».

Βέβαια το υλικό οικονομικό υπόβαθρο διαφέρει ριζικά, σήμερα είναι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο (μιας καπιταλιστικής οικονομίας) τότε ήταν το αγροτικό και κρατικο-νοητικό (και πολεμο-τεχνολογικό) υπόβαθρο της ζωής.

Η σχετική τυχαιότητα της πρώτης συμπλοκής παραγωγής και πολεμικής-κρατικής τεχνικής (και του κράτους ως τεχνικής να κυριαρχείς) στην Μεσοποταμία συναντιέται με την πραγματικά απόλυτη τυχαιότητα (και ατυχία για τους ανθρώπους εκεί) της ύπαρξης πετρελαϊκών κοιτασμάτων.

Η σχετική τυχαιότητα εμφάνισης της πρώτης αγροτικής επανάστασης στον συγκεκριμένο τόπο (εφόσον υπήρχαν από τα πριν τα εύφορα εδάφη δίπλα στα μεγάλα ποτάμια, αλλά ήταν μάλλον αναμενόμενο να ανακαλυφθούν ως τέτοια από τους ανθρώπους της νεολιθικής εποχής) σε συνδυασμό με την απόλυτη τυχαιότητα (για τους ανθρώπους) της «παρουσίας» πετρελαίου, δημιουργεί μιαν εξόχως παράξενη ιστορική συμβολική αναλογία.

Αυτό που κάνει αυτή την συμβολική και κάπως τυχαία αναλογία ακόμα πιο παράξενη είναι ο εμπλουτισμός της με ιδεολογικά, θρησκευτικά και φαντασιακά στοιχεία που συνδέουν τις δύο απομακρυσμένες μεταξύ τους εποχές.

Λαοί με βαθιές αρχεγονότητες που δεν προκύπτουν μόνον από την εσωτερικευμένη σε αυτούς κυρίαρχη εθνική ή εθνοτική αφήγηση, λαοί που σχεδόν ξεπροβάλουν από ένα κοινό νοηματικό παρασκήνιο σαν να μην άλλαξε τίποτα, και εκεί παρούσα η «δύση» κουβαλώντας μια αυτοκρατορική μάσκα που κάποτε θυμίζει Ρώμη κάποτε κάποια Ελληνιστική μοναρχία, κάποτε την μάστιγα των Μογγόλων καταστροφέων της Βαγδάτης και του Ισπαχάν.

Αυτό που λογοτεχνοποιεί την ίδια την πραγματικότητα είναι το γεγονός πως όλες οι αφηγήσεις, είτε είναι η επιφάνεια είτε παραμονεύουν στο βάθος κάτω από αυτήν, φαίνονται σαν να τείνουν σε μια κορύφωση αποκαλυψιακού χαρακτήρα.

Η Μέση Ανατολή και η Μεσοποταμία είναι σαν να προβάρει «μέσα» της και «έξω» της και τον «κατακλυσμό» και το «τέλος του κόσμου».

Ένας άνθρωπος εκεί ακόμα κι αν θα ήθελε να ξεφύγει από την βαρύτητα των συμβολικών αναλογιών δεν μπορεί να μην βυθιστεί σε αυτές, έστω όταν έχει την δυνατότητα να το κάνει αυτό.

Και πάντα σκεφτόμαστε, όσοι δεν είμαστε άρρωστοι με την καταγωγή μας, δηλαδή την πραγματική καταγωγή μας, την Μεσοποταμία, ως τον τόπο εντός των ορίωνενός τεράστιου «χώρου» που ήταν το σημείο ανάδυσης της αγροτιάς, της πόλης, της γραφής, του κράτους, του πολέμου, της έννοιας της ελευθερίας, αλλά και μιας ειδικής έννοιας και βίωσης του «θείου».

Η σύμπτωση γίνεται τερατώδης, οι σκέψεις ξεφεύγουν σε τοπία που μόνον η ποίηση ή η τέχνη είναι ικανές ως μέσα για να τα απεικονίσουν, χωρίς να παρεξηγηθεί κανείς ως «γραφικός» και αιθεροβάμων.

Η Μέση Ανατολή και η Μεσοποταμία για όσους καταλαβαίνουν είναι ένας ίλιγγος επιστροφών και συμβολισμών, ένα σκοτεινό πηγάδι πόνου και αγωνίας, και είναι και οι δύο ως Εν, θα το επαναλαμβάνω, η πραγματική μας μάνα.

Πριν σπεύσουν όλοι οι διαφωνούντες γοργά να με επιτιμήσουν για «μυθοποίηση» των αναλογιών και των συμπτώσεων και για την υποτίμηση άλλων «νεώτερων» εξελίξεων και μορφών της νοηματοδότησης και της πρακτικής μας, σπεύδω και γω να πω πως μιλάω για μια μάνα και όχι για όλη τη ζωή μετά από αυτήν που έχει την ίδια ή μάλλον περισσότερη σημασία, ακόμα και για τους ίδιους τους Μεσανατολίτες και Μεσοποτάμιους.

Και αυτή η μάνα, η αρχέγονη μήτρα του πολιτισμού και του ανθρώπινου πόνου παρουσιάζεται σήμερα ως μια κόλαση και είναι.

Ενώ θα έπρεπε να μην είναι.

Όπως όλος ο κόσμος; ναι, όπως όλος ο κόσμος.

Αλλά ακόμα κι αν όλος ο κόσμος κατέρρεε ειδικά η Μεσοποταμία δεν θα έπρεπε.

Η καταστροφή της Μεσοποταμίας είναι η απόλυτη ύβρις της «νεωτερικότητας» που ολοκληρώνεται δια του ιμπεριαλισμού.

Για τα δικά μου μάτια ίσως…

Σχολιασμός