Στωική Ηθική Φιλοσοφία

«…Φιλοσοφίες μπροστά στην πισίνα, δεν έφτασα εδώ κατά λάθος…δεν αλλάξαμε καθόλου…δεν γυρνώ στα παλιά…περιμένω, πάντα περιμένω…»

Zinon, Bad Blood Orchesta

Γύρω στο 300πχ ο Ζήνωνας φτάνει Αθήνα, ερχόμενος από το Κίτιο, την σημερινή Λάρνακα της Κύπρου. Ένα ναυάγιο στον Πειραιά, του δίνει την ευκαιρία να πάει στην αγορά της Πόλης, όπου και βρίσκει τα απομνημονεύματα του Ξενοφώντα. Με την νεαρή του ανεμελιά αναρωτήθηκε φωναχτά που να συχνάζουν τέτοιοι άνθρωποι. Ο Βιβλιοπώλης τον άκουσε και τον συμβούλευσε να ακολουθήσει τον Κράτη, κυνικό φιλόσοφο.

Έτσι ξεκίνησε το ταξίδι του στο φιλοσοφικό γίγνεσθαι, με δάσκαλο τον πλούσιο Θηβαίο που απαρνήθηκε την περιουσία του και κατέβηκε στην Αθηνά να χλευάσει τις αντιλήψεις των Αθηναίων. Η υπερβολή του Κυνισμού, δεν ταίριαζε στην σεμνότητα του Ζήνων, έτσι μαθήτευσε πάνω από 10 χρόνια σε σχολές της Αθήνας, μελετώντας την φιλοσοφία της εποχής αλλά και τον Ηράκλειτο.

Διαφώνησε έντονα με τον Επίκουρο, ο οποίος ίδρυσε τον Κήπο νωρίτερα από τον Ζήνων και απάντησε με την ίδρυση της Στοάς λίγο καιρό αργότερα. Οι μαθητές πλήθαιναν και αποθάρρυνε τους πλούσιους ξιπασμένους Αθηναίους να έρχονται στην σχολή του, βάζοντας τους να κάθονται σε κουρέλια, σε σκονισμένα βάθρα και δίπλα σε φτωχούς εργάτες.

Η ατάκα του ήταν «Καιρός να γνωρίσεις τον εαυτό σου», έδωσε μεγάλη βαρύτητα στην φυσική, όπως και ο Επίκουρος και όπως μας ενημερώνει ο Χρύσιππος «ο μόνος λόγος για να μελετήσουμε την φύση είναι για να διακρίνουμε τα αγαθά από τα κακά» . Η Στωική φιλοσοφία συνοψίζεται σε δυο στοιχεία, τη φύση, η οποία περιλαμβάνει τον λόγο και τον θεό και την ύλη. Ο θεός είναι ταυτισμένος με την φύση και τα πάντα είναι ενωμένα από την ειμαρμένη, την αμοιβαία φιλία και την πρόνοια. Βέβαια όπως με διορθώνει ο συνάδελφος, οι Στωικοί διακρίνουν λογική, φυσική και Ηθική. Στη φυσική τους, η ύλη είναι παθητική αρχή και ο θεός ή ο λόγος είναι η ενεργός αρχή που την διαμορφώνει.

Βασικό ερώτημα των Στωικών ήταν γιατί υπάρχει τόσο κακό στον κόσμο και έθεσαν το ερώτημα «Μήπως αυτά που θεωρούμε κακά δεν είναι κακά?» θεωρώντας πως ότι κάνει η φύση τον κάνει με καλό σκοπό. Διορθωτικά ξανά από τον συνάδελφο, -για να μην αφήσουμε αδιευκρίνιστο την έννοια του κακού- η ασθένεια για τους Στωικούς είναι ανεπιθύμητη και αδιάφορη ως προς την Ευδαιμονία και θεωρούν την αδικία ηθικό κακό. Το ερώτημα του συναδέλφου είναι «πως χωρά η αδικία σε έναν κόσμο σε έναν κόσμο που διέπεται από αγαθή πρόνοια?» Σχετικά με τον άνθρωπο, ο οποίος είναι μέρος της φύσης βασικός άξονας είναι η Αρετή, η οποία οδηγεί στην ευτυχία και την ευδαιμονία. Ως πρώτες / υπερκείμενες αρετές όρισε την φρόνηση / λόγο , την σωφροσύνη , την ανδρεία και τη δικαιοσύνη. Ενώ κάτω από αυτές έβαλε τις υποταγμένες αρετές, όπως είναι η ευστροφία ή η επιμονή.

Ως πηγή Δυστυχίας, όρισε τα πάθη, τα οποία χώρισε σε Επιθυμία (άλογη όρεξη), Ηδονή (άλογη έπαρση/ορμή), Φόβο (προσδοκία κακού) και Λύπη (άλογη αντίδραση). Ορισμένα πάθη είναι αχαλίνωτη επιθυμία για πλούτο και τιμές, η δεισιδαιμονία, ο φθόνος και η ζήλια. Όλα τα παραπάνω είναι για τους Στωικούς λανθασμένες κρίσεις και δεν προέρχονται από κάποιο άλογο τμήμα της ψυχής.

Διατύπωσαν μια ρεαλιστική ηθική που μιμείται την Αρετή και όπως οι Επικούρειοι γνώρισαν μεγάλη επιτυχία επί πέντε αιώνες. Πολέμησαν την Ελίτ της εποχής, τους Πλατωνικούς και Αριστοτελικούς και είχαν ως βασική αρχή τους την πράξη, να ζει κανείς όπως διδάσκει. Κυριάρχησαν σε ολόκληρη την Ελληνιστική Εποχή, ενώ πολλά έργα τους χάθηκαν! Σε κάποια φάση η ενότητα χάθηκε στο εσωτερικό της Στοάς και κάπως έτσι ήρθε το τέλος της σχολής.

Ωστόσο, η γνώση ούτε τελειώνει, ούτε και χάνεται. Η φιλοσοφία βρίσκει ανέκαθεν τον δρόμο της καθώς είναι φυσικό επακόλουθο της ανθρώπινης ύπαρξης. Κλείνοντας, να αναφέρω πως κρατώ στα χέρια μου τα corpus του Γιώργου Ζωγραφίδη από το μακρινό ΦΚ 274 και θα ήθελα να κλείσω το παρόν κείμενο με τα λόγια του Kant, ο οποίος υποστήριξε ότι ο ανθρώπινος λόγος είναι το πιο δυνατό όπλο, «Η κατηγορική προστακτική είναι δυνατή μέσω της ισχύος του καθαρού πρακτικού λόγου, ο οποίος μπορεί να μας κάνει να την κατανοούμε και να ενεργούμε με βάση τις επιταγές της και μόνο αυτές…»

Ξεκίνησα με το ANATELLO , αλλά κλείνω με το Kamikazi των Dof Twogee, Zinon, Kaishen.

|> Στέλλα Βαρδή

«Κατ αρχάς ειρήσθω εν παρόδω ότι εξ απαλών ονύχων είχα την τάση να θαυμάζω τα καινά δαιμόνια εξ ού και η ροπή μου στην Φιλοσοφία. Μακάρια τη λήξει ήτο οι σπουδές μου.» Η Ποίηση μπορεί να συμπαρασύρει την ύπαρξη μου σε κόσμους ονειρικούς και η Φιλοσοφία να με σταθμεύσει σε μονοπάτια άγνωστα αλλά καλά πεπατημένα από τους προγόνους μου. Ελπίζω ακόμα, φοβάμαι ακόμα. Δεν είμαι Ελεύθερη.

Δείτε Επίσης

Από το Φουρφουρά στο Σάμερχιλ

«Δυσλεξία και Συμπερίληψη: Ένα σχολείο για όλα τα παιδιά»

error: Το περιεχόμενο προστατεύεται !!!